Bé ăn uống bình thường, không ốm sốt gì nhưng cứ xanh xao, hay mệt, chơi một lúc là đòi bế, nhiều mẹ nghĩ chắc con hơi biếng ăn thôi chứ không nghĩ đến chuyện thiếu máu thiếu sắt. Đây lại là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhất là giai đoạn ăn dặm và những năm đầu đời, may là phần lớn có thể phòng ngừa được nếu mẹ để ý sớm.
Thiếu máu thiếu sắt là gì
Cơ thể cần sắt để tạo hemoglobin, thành phần trong hồng cầu giúp mang oxy đi khắp cơ thể. Khi thiếu sắt, cơ thể không tạo đủ hemoglobin, dẫn đến thiếu máu, các cơ quan không được cung cấp oxy đầy đủ nên bé dễ mệt, uể oải hơn bình thường.
Dấu hiệu mẹ nên để ý
- Da xanh xao, môi và niêm mạc mắt nhợt nhạt hơn bình thường.
- Hay mệt, ít vận động, chơi một chút đã đòi nghỉ.
- Ăn kém, biếng ăn kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Tóc, móng khô, dễ gãy.
- Hay ốm vặt hơn các bé cùng tuổi, nhịp tim có thể nhanh hơn bình thường.
- Một số bé có biểu hiện lạ như thích ngậm, gặm những thứ không phải đồ ăn (đất, giấy, đá…), gọi là hội chứng Pica, đây là dấu hiệu đáng chú ý chứ không phải trẻ con nghịch ngợm thông thường.
Chỉ nhìn bằng mắt thường thì khó chắc chắn, muốn biết chính xác bé có thiếu máu thiếu sắt hay không cần xét nghiệm máu, kiểm tra chỉ số hemoglobin, ferritin theo chỉ định của bác sĩ.
Vì sao trẻ dễ bị thiếu sắt
Giai đoạn 6 tháng đến 2 tuổi là lúc trẻ lớn nhanh, nhu cầu sắt tăng cao trong khi chế độ ăn dặm nhiều bé lại chưa đủ đa dạng để đáp ứng. Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân cũng có lượng sắt dự trữ từ mẹ ít hơn bình thường ngay từ đầu, nên dễ thiếu sớm hơn các bé khác. Ngoài ra một số vấn đề đường ruột khiến bé hấp thu sắt kém cũng là nguyên nhân, dù trường hợp này ít gặp hơn.
Cách phòng ngừa hiệu quả
- Bổ sung thực phẩm giàu sắt vào bữa ăn dặm: thịt đỏ, gan, trứng, rau lá xanh đậm như rau bina, cải bó xôi.
- Ưu tiên sữa mẹ trong giai đoạn đầu, nếu dùng sữa công thức nên chọn loại có bổ sung sắt theo tư vấn của bác sĩ.
- Hạn chế sữa bò tươi với bé trên 1 tuổi, không nên cho uống quá 700ml mỗi ngày vì uống quá nhiều sữa bò có thể cản trở hấp thu sắt từ thức ăn khác.
- Khám sàng lọc định kỳ, thường được khuyến cáo kiểm tra trong khoảng 9 đến 12 tháng tuổi, sớm hơn nếu bé thuộc nhóm nguy cơ cao như sinh non, nhẹ cân.
- Tẩy giun định kỳ mỗi 6 tháng một lần từ khi bé đủ 24 tháng tuổi, vì nhiễm giun sán cũng là một nguyên nhân gây thiếu máu thiếu sắt ở trẻ lớn hơn.
Khi nào cần đưa bé đi khám
Nếu thấy bé có nhiều dấu hiệu kể trên cùng lúc, kéo dài hơn vài tuần chứ không phải mệt nhất thời do mới ốm dậy, mẹ nên đưa bé đi khám để xét nghiệm máu, tránh để thiếu sắt kéo dài ảnh hưởng đến phát triển trí não và khả năng tập trung của con về sau. Thiếu máu thiếu sắt phát hiện sớm thường điều trị khá đơn giản, chủ yếu qua điều chỉnh chế độ ăn và bổ sung sắt theo đúng liều bác sĩ chỉ định, không cần quá lo lắng nếu can thiệp kịp thời.
