Ai cũng nói sữa mẹ là tốt nhất cho con, nhưng hỏi kỹ tốt ở chỗ nào thì nhiều mẹ cũng chỉ trả lời chung chung là “có nhiều chất, có kháng thể”. Thật ra khả năng bảo vệ bé của sữa mẹ đến từ những thành phần rất cụ thể, hiểu rõ rồi mới thấy vì sao các bác sĩ cứ khuyên cho bú sớm, bú thường xuyên trong những tháng đầu.
Trong sữa mẹ có gì giúp bé chống lại bệnh tật
Hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non, gần như phải dựa vào nguồn kháng thể từ mẹ truyền sang trong giai đoạn đầu đời. Sữa mẹ chứa hàng loạt thành phần hỗ trợ việc này:
- Kháng thể IgA bám vào niêm mạc mũi, họng, ruột của bé, ngăn vi khuẩn và virus bám vào trước khi kịp gây bệnh.
- Lactoferrin kìm hãm sự phát triển của một số loại vi khuẩn có hại trong đường ruột.
- Lysozyme phá vỡ thành tế bào vi khuẩn, giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Hơn 200 loại HMO (Human Milk Oligosaccharides), vừa nuôi lợi khuẩn đường ruột vừa cản đường bám của vi khuẩn gây hại.
- Bạch cầu và đại thực bào sống có trong sữa mẹ, trực tiếp tham gia bảo vệ cơ thể bé chứ không chỉ là dưỡng chất thụ động.
Sữa non khác sữa trưởng thành ở điểm nào
Vài ngày đầu sau sinh, sữa mẹ tiết ra thường sánh đặc, hơi vàng, lượng ít, được gọi là sữa non. Đây là giai đoạn nồng độ kháng thể và các yếu tố miễn dịch cao nhất trong suốt quá trình nuôi con bằng sữa mẹ, gần như một “liều tăng đề kháng” tự nhiên cho bé những ngày đầu đời. Nhiều mẹ thấy sữa non ít quá tưởng không đủ cho con bú nên vội bổ sung sữa công thức ngay, thật ra chỉ cần vài giọt sữa non cũng đã mang lại giá trị miễn dịch rất lớn.
Sau đó sữa chuyển dần sang giai đoạn trưởng thành, lượng kháng thể không còn đậm đặc như sữa non nhưng vẫn duy trì đều đặn, đủ hỗ trợ bé trong suốt thời gian bú mẹ chứ không phải chỉ có tác dụng ở tuần đầu.
Bú mẹ giúp bé giảm nguy cơ mắc bệnh gì
Các nghiên cứu cho thấy trẻ bú mẹ có tỷ lệ mắc tiêu chảy, nhiễm trùng hô hấp và viêm tai giữa thấp hơn so với trẻ không bú mẹ hoặc bú mẹ không đầy đủ. Về lâu dài, nuôi con bằng sữa mẹ kết hợp ăn uống hợp lý và tiêm phòng đúng lịch còn được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ hen suyễn, dị ứng khi bé lớn hơn.
Mẹ nên làm gì để tận dụng tốt nguồn miễn dịch này
- Cho bé bú sớm ngay sau sinh, càng sớm càng tận dụng được trọn vẹn nguồn sữa non quý giá.
- Duy trì bú thường xuyên theo nhu cầu của bé thay vì canh giờ cứng nhắc.
- Bản thân mẹ ăn uống đủ chất, uống đủ nước, ngủ nghỉ hợp lý, vì chất lượng sữa cũng phần nào phụ thuộc vào sức khỏe của mẹ.
- Tiêm phòng đầy đủ theo khuyến cáo, vừa bảo vệ mẹ vừa gián tiếp truyền thêm kháng thể cho con qua sữa.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá và tự ý dùng thuốc khi đang cho con bú, một số loại có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa hoặc truyền qua sữa cho bé.
Cần nói thêm là sữa mẹ giúp bé khỏe mạnh hơn chứ không phải “lá chắn tuyệt đối”, bé bú mẹ vẫn có thể ốm vặt như bình thường và vẫn cần tiêm phòng đầy đủ theo lịch của bác sĩ. Chỉ là nếu duy trì bú mẹ được lâu, cơ thể bé sẽ có thêm một nguồn hỗ trợ tự nhiên rất đáng để cố gắng trong những tháng đầu đời.
