Sáng ngủ dậy sờ thấy một cục cứng ở ngực, ấn vào đau, da chỗ đó hơi đỏ, cho con bú bên đó thì sữa ra ít hẳn. Rất nhiều mẹ bỉm từng trải qua cảm giác này, nhất là những tuần đầu sau sinh hoặc khi con bắt đầu ngủ dài đêm. Đó thường là tắc tia sữa. Tin vui là phần lớn trường hợp tự đỡ trong 1-2 ngày nếu xử lý đúng, và cách xử lý bây giờ nhẹ nhàng hơn nhiều so với kiểu bóp nặn mà nhiều người vẫn truyền tai nhau.
Dấu hiệu tắc tia sữa
- Một vùng cứng, nổi cục ở ngực, sờ vào đau, có thể ấm hoặc hơi đỏ.
- Bên bị tắc sữa ra ít hơn, bé bú hay quấy, nhả ti.
- Có khi thấy một đốm trắng nhỏ ở đầu ti, chạm vào rát.
- Người vẫn bình thường, chưa sốt. Nếu đã sốt, ớn lạnh, mệt như cảm cúm thì có thể đã chuyển sang viêm tuyến vú (xem phần cuối bài).
Vì sao hay bị tắc?
Bản chất là mô vú bị sưng, chèn lên ống dẫn sữa làm sữa thoát ra không được. Mấy lý do hay gặp:
- Cữ bú giãn ra đột ngột, ví dụ bé tự ngủ xuyên đêm, mẹ đi làm lại, hoặc bỏ một cữ hút.
- Bé ngậm ti chưa đúng nên bú không hiệu quả.
- Áo ngực chật, áo có gọng, đai địu em bé siết vào ngực, hoặc mẹ hay nằm đè một bên.
- Hút sữa quá nhiều để “kích sữa”, sữa về nhiều hơn bé bú nên ứ lại.
Xử lý tại nhà: nhẹ tay mới là đúng
Trước đây hay có lời khuyên chườm thật nóng, day thật mạnh, thậm chí lăn lược, lăn trứng để “đẩy” cục tắc ra. Hướng dẫn mới của các chuyên gia sữa mẹ thì ngược lại: mô vú đang sưng, càng bóp mạnh càng sưng thêm, dễ bầm và tổn thương. Mẹ thử như sau:
- Cho bé bú bình thường theo nhu cầu, cả hai bên. Không cần ép bé bú bên tắc liên tục, cũng không cần hút cho thật cạn sau mỗi cữ, vì như vậy sữa lại về nhiều hơn.
- Chườm mát sau khi bú: khăn sạch nhúng nước mát hoặc túi đá bọc khăn, chườm khoảng 10-15 phút giúp giảm sưng, đỡ đau. Chườm ấm thì chỉ chườm ngắn, ngay trước lúc bú cho sữa xuống dễ hơn, không chườm nóng lâu.
- Vuốt thật nhẹ: dùng đầu ngón tay vuốt nhẹ như vuốt da, từ đầu ti hướng ra phía nách và lên xương đòn, giống massage dẫn lưu. Lực chỉ cần như đang xoa kem dưỡng, không ấn sâu.
- Đổi tư thế bú để bé bú được nhiều vùng của bầu ngực hơn, ví dụ cho bú kiểu ôm bóng hoặc nằm nghiêng.
- Mặc áo rộng, áo ngực không gọng, vừa vặn, không quá chật.
- Đau nhiều thì có thể dùng paracetamol hoặc ibuprofen liều thông thường, cả hai đều dùng được khi cho con bú. Nếu không chắc thì hỏi dược sĩ trước khi uống.
Đốm trắng ở đầu ti thì đừng tự lấy kim chích. Thường nó tự bong sau vài ngày khi bé bú. Nếu đau nhiều, kéo dài thì đi khám để được xử lý sạch sẽ.
Phòng tắc tia sữa lần sau
Mẹ hay bị tắc thì xem lại khớp ngậm của bé (nhờ chuyên viên tư vấn sữa mẹ nếu được), giữ lịch bú hoặc hút đều đặn, khi muốn giảm cữ thì giảm từ từ từng chút một chứ đừng bỏ hẳn. Ăn uống đủ nước, ngủ được lúc nào hay lúc đó, mẹ mệt quá cũng dễ bị hơn. Còn chuyện làm sao biết con bú đủ thì có trong bài bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu. Mẹ hút sữa trữ thì xem thêm cách bảo quản sữa mẹ trong tủ lạnh.
Khi nào phải đi khám?
Mẹ nên đi khám sớm nếu:
- Sốt từ 38,5 độ trở lên, ớn lạnh, đau mỏi người.
- Vùng đỏ lan rộng, nóng rát, hoặc đau tăng dần.
- Sau 24-48 tiếng xử lý tại nhà mà cục cứng không nhỏ lại.
- Có mủ hoặc máu chảy ra từ đầu ti, hoặc sờ thấy khối mềm lùng nhùng (có thể là áp xe).
Viêm tuyến vú có thể cần kháng sinh, bác sĩ sẽ kê loại dùng được khi cho con bú. Đa số mẹ vẫn tiếp tục cho con bú bình thường trong lúc điều trị, sữa không có hại cho bé. Mẹ đừng tự cai sữa đột ngột vì sợ, cai đột ngột lúc này còn làm tắc nặng hơn.
Nguồn Tham Khảo
Mẹ Đọc Thêm
- Tags:
- Sữa Mẹ
- Sức Khỏe Sau Sinh
Ban Biên Tập gồm Diệu Linh và nhóm cộng sự cùng làm Ba Mẹ Yêu Con. Bản nháp các bài Cẩm Nang được chuẩn bị với sự hỗ trợ của công cụ AI. Sau đó, mọi thông tin sức khỏe được đối chiếu với WHO, Bộ Y tế, AAP, CDC và trang kiến thức của nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, An Khang. Nguồn được ghi ở cuối mỗi bài. Ban Biên Tập không phải bác sĩ. Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ và chuyên gia y tế.
