Đi khám thai, cầm tờ xét nghiệm máu thấy dòng Hb bị đánh dấu thấp, bác sĩ bảo “hơi thiếu máu, về uống sắt đều vào nhé”. Nhiều mẹ về nhà vẫn lơ mơ: thiếu bao nhiêu là thiếu, uống sắt thế nào cho đúng, có ảnh hưởng gì đến con không. Thiếu máu khi mang thai rất hay gặp, nhưng cũng dễ phòng và xử lý nếu mẹ hiểu đúng.
Chỉ số bao nhiêu thì là thiếu máu?
Chỉ số bác sĩ hay xem là huyết sắc tố, ghi trên phiếu là Hb hoặc HGB. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà bầu có Hb dưới 110 g/L (tức 11 g/dL) là thiếu máu. Dưới 100 g/L được coi là thiếu máu vừa, còn dưới 70 g/L là thiếu máu nặng, cần điều trị tích cực. Ở 3 tháng giữa, máu của mẹ loãng ra một cách tự nhiên do thể tích huyết tương tăng nhanh, nên một số hướng dẫn lấy mốc thấp hơn một chút là 105 g/L.
Ngoài Hb, bác sĩ có thể cho xét nghiệm thêm ferritin để xem kho sắt dự trữ trong cơ thể còn nhiều hay ít. Có mẹ Hb còn bình thường nhưng ferritin đã thấp, tức là đang cạn dần sắt, cần bổ sung sớm.
Vì sao bà bầu dễ thiếu máu?
Khi mang thai, cơ thể mẹ phải tạo thêm rất nhiều máu để nuôi nhau thai và em bé, nhu cầu sắt tăng lên khoảng 27mg mỗi ngày, gần gấp đôi bình thường. Ăn uống hằng ngày khó đáp ứng đủ, nhất là khi mẹ nghén, ăn ít thịt, mang song thai, hoặc các lần mang thai cách nhau quá gần.
Dấu hiệu thường gặp là hay mệt, uể oải, chóng mặt khi đứng dậy, da và niêm mạc mắt nhợt nhạt, tim đập nhanh, hụt hơi khi leo cầu thang. Nhưng mấy triệu chứng này dễ lẫn với mệt mỏi thai kỳ bình thường, nên xét nghiệm máu mới là cách biết chắc.
Thiếu máu có ảnh hưởng đến con không?
Thiếu máu nhẹ thường không gây hại nhiều nếu được bổ sung kịp thời. Nhưng thiếu máu nặng và kéo dài làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân, bé sinh ra có ít sắt dự trữ. Mẹ cũng mệt hơn, chịu đựng mất máu khi sinh kém hơn và hồi phục sau sinh chậm hơn.
Uống sắt sao cho đúng
WHO khuyên mọi bà bầu uống viên sắt kèm axit folic hằng ngày trong suốt thai kỳ, thường kéo dài đến sau sinh, kể cả khi chưa thiếu máu. Liều cụ thể thì theo bác sĩ khám thai kê, vì mẹ đã thiếu máu sẽ cần liều cao hơn mẹ chỉ uống để phòng.
Sắt hấp thu tốt nhất khi bụng đói, khoảng 1 tiếng trước bữa ăn hoặc trước khi ngủ. Uống kèm nước cam hay thực phẩm giàu vitamin C giúp hấp thu tốt hơn. Không uống sắt cùng lúc với sữa, viên canxi, trà hay cà phê, nên cách nhau ít nhất 2 tiếng. Nhiều mẹ uống canxi buổi sáng, sắt buổi tối là tiện nhất.
Uống sắt hay bị táo bón, buồn nôn, phân có màu đen. Phân đen là bình thường, không cần lo. Táo bón thì uống thêm nước, ăn nhiều rau, trái cây. Nếu buồn nôn quá thì có thể uống sau bữa ăn hoặc trước khi ngủ, hoặc hỏi bác sĩ đổi loại sắt khác dễ uống hơn, đừng tự ý bỏ.
Ăn gì để bổ máu?
Sắt trong thịt bò, thịt heo nạc, thịt gà, cá, trứng được cơ thể hấp thu tốt hơn nhiều so với sắt trong rau. Rau lá xanh đậm như rau ngót, rau dền, cải bó xôi, các loại đậu cũng có sắt, nên ăn kèm trái cây giàu vitamin C như cam, ổi, kiwi. Gan động vật giàu sắt nhưng cũng rất nhiều vitamin A, bà bầu ăn nhiều có thể không tốt cho thai, nên chỉ ăn ít và không thường xuyên. Cá cũng là nguồn đạm và sắt tốt, mẹ xem thêm bài bà bầu ăn cá gì tốt để chọn đúng loại.
Uống sắt mãi không đỡ? Có thể là thalassemia
Ở Việt Nam, tỷ lệ người mang gen bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) khá cao, nhiều người mang gen mà không hề biết vì không có triệu chứng gì. Thiếu máu do thalassemia không phải do thiếu sắt, nên uống sắt nhiều cũng không cải thiện, thậm chí có thể gây thừa sắt. Nếu mẹ bị thiếu máu hồng cầu nhỏ mà ferritin không thấp, hoặc uống sắt đều mà Hb không tăng, bác sĩ sẽ cho làm xét nghiệm điện di huyết sắc tố. Khi mẹ mang gen, ba cũng nên xét nghiệm để biết nguy cơ của em bé.
Tóm lại, cứ uống sắt đều theo hướng dẫn, ăn đa dạng và xét nghiệm máu theo lịch khám thai. Chịu khó vài tháng là mẹ khỏe, con cũng có đủ sắt dự trữ cho những tháng đầu đời.
Nguồn Tham Khảo
Mẹ Đọc Thêm
- Tags:
- Dinh Dưỡng Mẹ Bầu
Ban Biên Tập gồm Diệu Linh và nhóm cộng sự cùng làm Ba Mẹ Yêu Con. Bản nháp các bài Cẩm Nang được chuẩn bị với sự hỗ trợ của công cụ AI. Sau đó, mọi thông tin sức khỏe được đối chiếu với WHO, Bộ Y tế, AAP, CDC và trang kiến thức của nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, An Khang. Nguồn được ghi ở cuối mỗi bài. Ban Biên Tập không phải bác sĩ. Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ và chuyên gia y tế.
