Vừa biết tin có em bé được vài tuần là bắt đầu sợ mùi cơm, đánh răng cũng ọe, sáng nào cũng chạy vào nhà vệ sinh. Ốm nghén là chuyện của phần lớn mẹ bầu, khoảng 7-8 trên 10 người. Câu mình nghe nhiều nhất là “bao giờ mới hết”, nên bài này nói về chuyện đó trước, rồi tới mấy mẹo ăn uống thực tế giúp mẹ dễ thở hơn trong mấy tuần khó chịu nhất.
Ốm nghén bắt đầu và kết thúc khi nào?
Thường ốm nghén bắt đầu vào khoảng tuần thứ 4-6 của thai kỳ, nặng nhất quanh tuần 8-10, rồi đỡ dần. Đa số mẹ thấy dễ chịu hẳn khi sang tuần 14-16, tức đầu tam cá nguyệt thứ hai. Có mẹ kéo dài tới tuần 20, số ít nghén lai rai gần hết thai kỳ. Nghén nhiều hay ít không nói lên con khỏe hay yếu, và mẹ không nghén cũng không có gì phải lo.
Tên tiếng Anh là “morning sickness” nhưng thật ra buồn nôn có thể đến bất kỳ lúc nào trong ngày, nhiều mẹ bị nặng nhất vào chiều tối.
Ăn uống thế nào cho đỡ nghén?
- Đừng để bụng đói. Bụng rỗng là buồn nôn hơn. Chia ra 5-6 bữa nhỏ, cứ 2-3 tiếng ăn một chút.
- Để sẵn bánh quy lạt cạnh giường, sáng ngủ dậy ăn vài miếng, nằm thêm 10-15 phút rồi mới ngồi dậy từ từ.
- Ưu tiên món khô, nhạt, ít mùi: cơm nắm, bánh mì nướng, khoai luộc, cháo trắng, trái cây mát. Đồ ăn nguội hoặc để mát thường ít mùi hơn đồ nóng hổi.
- Tránh đồ nhiều dầu mỡ, cay, mùi nặng. Ai trong nhà nấu nướng được thì nhờ người đó nấu, mẹ tránh xa bếp lúc phi hành tỏi, chiên xào.
- Uống nước từng ngụm nhỏ giữa các bữa thay vì uống nhiều trong bữa ăn. Mẹ ngán nước lọc thì đổi sang nước chanh loãng, nước dừa, nước ép pha loãng, ngậm đá viên.
- Thêm chút gừng: trà gừng ấm, kẹo gừng, gừng thái lát trong món ăn. Gừng có bằng chứng giúp giảm buồn nôn khi mang thai, dùng lượng vừa phải như gia vị hằng ngày là ổn.
Mấy tuần nghén nặng, mẹ ăn được gì thì cứ ăn cái đó, chưa cần ép thực đơn phải đủ chất ngay. Khi hết nghén rồi ăn bù lại sau cũng được. Lúc ăn uống lại bình thường, mẹ tham khảo thêm bài bà bầu ăn cá gì tốt để bổ sung đạm và DHA.
Mấy mẹo nhỏ khác
- Thuốc bổ bầu làm mẹ buồn nôn? Viên sắt hay gây khó chịu dạ dày. Mẹ thử uống sau bữa ăn hoặc buổi tối trước khi ngủ, hoặc hỏi bác sĩ đổi loại khác. Đừng tự bỏ hẳn, vì thiếu sắt khi mang thai rất hay gặp (xem thêm bài thiếu máu khi mang thai).
- Đánh răng nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm, đầu nhỏ, ít kem. Sau khi nôn thì súc miệng bằng nước lọc, chờ khoảng 30 phút rồi mới đánh răng để men răng không bị mòn.
- Nghỉ ngơi nhiều hơn. Mệt mỏi làm nghén nặng thêm. Được ngủ trưa thì ngủ, việc nhà để người khác làm đỡ.
- Tránh mùi gây buồn nôn: mở cửa cho thoáng, tạm cất nước hoa, xịt phòng. Một số mẹ ngửi vỏ chanh, vỏ cam thấy đỡ.
- Vitamin B6 có thể giúp giảm buồn nôn, nhưng mẹ hỏi bác sĩ sản về liều dùng chứ không tự mua uống.
Bên cạnh buồn nôn, nhiều mẹ còn bị ợ hơi, đầy bụng suốt mấy tháng đầu. Chuyện này có bài riêng: ợ hơi nhiều khi mang thai.
Khi nào nghén là đáng lo?
Có một dạng nghén nặng gọi là nôn nghén nặng (tiếng Anh là hyperemesis gravidarum), mẹ không tự xử lý ở nhà được. Đi khám ngay nếu:
- Nôn hết mọi thứ, không giữ được chút đồ ăn hay nước nào trong 24 giờ.
- Đi tiểu rất ít, nước tiểu vàng sẫm, hoặc 8 tiếng không đi tiểu.
- Chóng mặt, hoa mắt khi đứng dậy, tim đập nhanh, môi khô nứt.
- Sụt cân nhanh, khoảng 2-3 kg trở lên so với trước khi mang thai.
- Nôn ra máu, đau bụng nhiều, hoặc sốt.
Bác sĩ có thể truyền dịch, kê thuốc chống nôn an toàn cho bà bầu, mẹ sẽ đỡ hơn rất nhiều. Đừng cố chịu đựng vì nghĩ ai mang bầu cũng vậy. Còn nếu chỉ là nghén bình thường thì mẹ cứ yên tâm, qua tháng thứ 4 là phần lớn mọi thứ sẽ nhẹ nhàng hơn, và mẹ sẽ bắt đầu thèm ăn trở lại.
Nguồn Tham Khảo
Mẹ Đọc Thêm
- Tags:
- Dinh Dưỡng Mẹ Bầu
Ban Biên Tập gồm Diệu Linh và nhóm cộng sự cùng làm Ba Mẹ Yêu Con. Bản nháp các bài Cẩm Nang được chuẩn bị với sự hỗ trợ của công cụ AI. Sau đó, mọi thông tin sức khỏe được đối chiếu với WHO, Bộ Y tế, AAP, CDC và trang kiến thức của nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, An Khang. Nguồn được ghi ở cuối mỗi bài. Ban Biên Tập không phải bác sĩ. Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ và chuyên gia y tế.
