Tới tuần 24-28, bác sĩ hẹn mẹ đi làm “xét nghiệm uống đường”. Nhịn đói từ tối, sáng uống một ly nước đường ngọt lịm, ngồi chờ lấy máu ba lần. Đây là cách tầm soát tiểu đường thai kỳ, một vấn đề khá hay gặp ở mẹ bầu Việt Nam. Bài này giải thích xét nghiệm đó, chỉ số bao nhiêu là bị, và nếu bị thì ăn uống thế nào cho con vẫn khỏe.
Tiểu đường thai kỳ là gì?
Khi mang thai, nhau thai tiết ra các hormone làm cơ thể mẹ kém nhạy với insulin, nhất là từ giữa thai kỳ. Đa số mẹ tự bù lại được bằng cách tiết thêm insulin. Một số mẹ không bù đủ, đường trong máu tăng cao, đó là tiểu đường thai kỳ. Phần lớn mẹ không có triệu chứng gì, nên phải xét nghiệm mới biết.
Mẹ có nguy cơ cao hơn nếu: thừa cân trước khi mang thai, trên 35 tuổi, trong nhà có người bị tiểu đường, lần mang thai trước từng bị tiểu đường thai kỳ hoặc sinh con trên 4 kg, có hội chứng buồng trứng đa nang. Những mẹ này có thể được bác sĩ cho xét nghiệm sớm hơn, ngay từ 3 tháng đầu.
Xét nghiệm dung nạp đường diễn ra thế nào?
- Mấy ngày trước ăn uống bình thường, không cần kiêng tinh bột.
- Nhịn đói ít nhất 8 tiếng, thường là từ khoảng 10 giờ tối hôm trước. Được uống nước lọc.
- Sáng đến lấy máu lần 1 lúc đói.
- Uống hết ly nước pha 75 g đường trong khoảng 5 phút.
- Lấy máu lần 2 sau 1 tiếng, lần 3 sau 2 tiếng. Trong lúc chờ, mẹ ngồi yên, không đi lại nhiều, không ăn uống gì.
Ly đường khá ngọt, mẹ hay nghén có thể buồn nôn. Uống chậm vừa phải, nếu lỡ nôn ra thì báo nhân viên y tế vì có thể phải làm lại hôm khác. Mẹ nhớ mang theo đồ ăn nhẹ để ăn ngay sau khi lấy máu xong.
Chỉ số bao nhiêu là bị tiểu đường thai kỳ?
Theo tiêu chuẩn đang được dùng phổ biến ở Việt Nam, mẹ được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ nếu chỉ cần một trong ba chỉ số sau bằng hoặc cao hơn:
- Lúc đói: 5,1 mmol/L (92 mg/dL).
- Sau 1 giờ: 10,0 mmol/L (180 mg/dL).
- Sau 2 giờ: 8,5 mmol/L (153 mg/dL).
Bị tiểu đường thai kỳ có ảnh hưởng gì?
Nếu không kiểm soát tốt, đường cao trong máu mẹ đi qua nhau thai làm bé tăng cân quá nhanh, dễ thành con to, sinh khó. Bé sinh ra có thể bị hạ đường huyết, vàng da, khó thở. Mẹ thì dễ bị tiền sản giật, đa ối, phải sinh mổ. Nghe đáng sợ, nhưng tin tốt là phần lớn mẹ kiểm soát được đường huyết chỉ bằng ăn uống và vận động, và khi kiểm soát tốt thì nguy cơ giảm đi rất nhiều.
Ăn uống thế nào khi bị tiểu đường thai kỳ?
- Chia nhỏ bữa: 3 bữa chính, 2-3 bữa phụ, đừng ăn một bữa quá no.
- Giảm tinh bột tinh chế: bớt cơm trắng, bún, phở, bánh mì trắng. Trộn gạo lứt, ăn khoai lang, yến mạch thay một phần. Ăn rau trước, rồi tới thịt cá, cơm ăn sau cùng giúp đường lên chậm hơn.
- Hạn chế đồ ngọt: chè, bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, nước ép trái cây.
- Trái cây vẫn ăn được, chọn loại ít ngọt như ổi, bưởi, táo, cam, mỗi lần một phần vừa phải. Hạn chế xoài chín, sầu riêng, nhãn, vải, chuối chín kỹ, mít.
- Đủ đạm và rau xanh: cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ. Cá là món rất tốt, xem thêm bài bà bầu ăn cá gì tốt.
- Đi bộ 10-15 phút sau mỗi bữa ăn giúp hạ đường huyết khá rõ.
Bác sĩ thường sẽ hướng dẫn mẹ tự đo đường huyết bằng máy tại nhà vài lần mỗi ngày. Nếu ăn uống, vận động mà đường vẫn cao, mẹ có thể cần tiêm insulin. Insulin an toàn cho bé, mẹ đừng sợ mà từ chối.
Sau sinh có hết không?
Đa số mẹ trở về bình thường ngay sau sinh. Mẹ nên làm lại xét nghiệm đường huyết khoảng 4-12 tuần sau sinh, và kiểm tra định kỳ vài năm một lần sau đó, vì người từng bị tiểu đường thai kỳ có nguy cơ bị tiểu đường type 2 cao hơn. Cho con bú, giữ cân nặng hợp lý giúp giảm nguy cơ này.
Nguồn Tham Khảo
Mẹ Đọc Thêm
Ban Biên Tập gồm Diệu Linh và nhóm cộng sự cùng làm Ba Mẹ Yêu Con. Bản nháp các bài Cẩm Nang được chuẩn bị với sự hỗ trợ của công cụ AI. Sau đó, mọi thông tin sức khỏe được đối chiếu với WHO, Bộ Y tế, AAP, CDC và trang kiến thức của nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, An Khang. Nguồn được ghi ở cuối mỗi bài. Ban Biên Tập không phải bác sĩ. Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ và chuyên gia y tế.
